Ch? nh?t, 08/11/2020 - 07:18

Bí ?n v? “l? l?t h? b?ng” ?? có l?i gi?i

Dan trí

M?t bí ?n lau ??i trong vi?c nghiên c?u các s?ng b?ng tình c? ???c gi?i quy?t b?i m?t nhóm do nhà sinh v?t h?c v? tr?. Phát hi?n ?? ???c c?ng b? trên t?p chí Geophysical Research Letters.

Bí ?n v? “l? l?t h? b?ng” ?? có l?i gi?i - 1

Bí ?n liên quan ??n l? l?t ??c bi?t hay còn g?i là "jokulhlaups" xu?t hi?n ??t ng?t và kh?ng th? ?oán tr??c t? các s?ng b?ng ho?c ch?m b?ng nh? ? Iceland, n?i s?c nóng c?a núi l?a làm tan ch?y b?ng và n??c tích t? trong các h? bên d??i s?ng b?ng.

Hình ảnh gây sốc khi chơi CDCác nhà khoa h?c t? lau ?? nghiên c?u s? phát tri?n c?a nh?ng tr?n l? này là m?t s? trong nh?ng tr?n l? l?n nh?t trên Trái ??t.

“Nh?ng tr?n l? l?t này có th? ?nh h??ng ??n chuy?n ??ng c?a m?t s? s?ng b?ng và là m?i nguy hi?m ?áng k? ? Iceland. Nh?ng c? ch? và th?i gian b?t ??u c?a nh?ng tr?n l? này v?n ch?a ???c hi?u r?”, Gaidos, giáo s? t?i Tr??ng Khoa h?c và C?ng ngh? Trái ??t, ??i d??ng UH Mānoa (SOEST) cho bi?t.

Vào tháng 6/2015, m?t lo?t các s? ki?n b?t ng? ?? ti?t l? nh?ng tr?n l? l?t này b?t ??u nh? th? nào. Gaidos và các ??ng nghi?p ?? khoan m?t l? ? m?t trong nh?ng h? ? Iceland ?? nghiên c?u ??i s?ng vi sinh v?t c?a nó. Trong khi thu th?p m?u qua l? khoan, nhóm nghiên c?u ?? b?t ng? nh?n th?y có v?n ?? gi?ng nh? ?ng thoát n??c trong m?t b?n t?m.

“Dòng ch?y quá m?nh khi?n chúng t?i suyt m?t c?m bi?n và thi?t b? l?y m?u vào trong h?. Chúng t?i ph?ng ?oán r?ng ?? v? tình k?t n?i m?t kh?i n??c bên trong s?ng b?ng v?i h? bên d??i. Kh?i n??c ?ó ?ang nhanh chóng rút vào h?”, giáo s? Gaidos cho bi?t.

Hình ảnh gây sốc khi chơi CDVài ngày sau, sau khi nhóm nghiên c?u r?i kh?i s?ng b?ng, h? rút c?n trong m?t tr?n l?. May m?n thay, l? nh? và ng??i Iceland có m?t h? th?ng c?nh báo s?m ph?c t?p trên các con s?ng c?a h? nên kh?ng có ng??i b? th??ng, c?ng nh? c? s? h? t?ng b? h? h?i trong s? ki?n này.

Tuy nhiên, các nhà nghiên c?u ?? s? d?ng m?t m? hình máy tính ??c bi?t nghiên c?u v? s? thoát n??c c?a dòng ch?y qua l? và tác ??ng c?a nó lên h?, ?? ch? ra r?ng ?i?u này có th? gay ra l? l?t.

Giáo s? Gaidos th?ng tin: “Chúng t?i phát hi?n ra r?ng s?ng b?ng có th? ch?a các kh?i n??c nh? h?n bên trên các h? ???c cung c?p b?i s? tan ch?y vào mùa hè. N?u kh?i n??c này ???c k?t n?i th?y l?c v?i h? thì áp su?t trong h? s? t?ng lên và ?i?u ?ó cho phép n??c b?t ??u thoát ra bên d??i s?ng b?ng’.

Trong khi nhóm nghiên c?u ?? t?o ra m?t k?t n?i nhan t?o v?i h? vào n?m 2015, các k?t n?i t? nhiên có th? hình thành khi n??c t? m?a ho?c tuy?t tan tích t? trong các khe r?nh và áp l?c cu?i cùng t?o ra m?t v?t n?t xuyên qua s?ng b?ng ??n h?. Khám phá này cung c?p hi?u bi?t m?i v? cách nh?ng tr?n l? này có th? b?t ??u và ?i?u này ph? thu?c vào th?i ti?t và mùa nh? th? nào.

Hi?n t?i, các c?ng tác viên ? Iceland ?ang ti?p t?c nghiên c?u hi?n t??ng này b?ng cách s? d?ng ph??ng pháp ?o ti?ng vang v? tuy?n ?? tìm ki?m các vùng n??c bên trong b?ng, c?ng nh? nghiên c?u h? l?n h?n bên d??i nó.

Trang Ph?m

Theo Phys?

T? khóa: